Zweedse gewoontes en gebruiken

Ik woon nu al een tijdje in Stockholm en ik wilde al heel lang een bericht schrijven over de Zweedse gewoontes en gebruiken. Maar elke keer heb ik gewacht omdat ik steeds weer nieuwe dingen ontdekte! En nu is het dan zover! 

Het is trouwens wel interessant om hierover na te denken. Want wat is typische gewoonte of gebruik? En wat denk jij dat bijvoorbeeld typisch Nederlands gewoonte is? Het is vaak lastig om dat te weten, omdat deze Nederlandse gewoonten zo normaal voor je zijn, dat je zelf niet beseft dat de rest van de wereld het anders doet. Wanneer je in een ander land komt vergelijk je het altijd met het land dat je kent, in mijn geval dus Nederland. Daarom is mijn lijstje misschien wel meer een lijst van dingen die in Zweden anders zijn dan in Nederland.

Goed, laten we beginnen! Hieronder mijn lijst van Zweese gewoontes en gebruiken:

mensen

De mensen

Het typische beeld dat men van Zweden heeft, is dat er veel blonde mensen wonen. Nou, dat klopt! Maar daarnaast zijn er ook erg veel mensen met donker haar. Wist je dat maarliefst 15% van de Zweedse bevolking in het buitenland is geboren?

Een typisch beeld dat heerst is dat Zweedse mensen veel zwart dragen. “Alsof ze elke dag naar een begrafenis gaan” Maar het klopt wel; ze dragen heel erg veel zwart, en als het niet zwart is dan grijstinten of wit. Ze doen niet aan felle kleuren, behalve als het zomer is (zoals de foto hierboven). Ook zijn skinny jeans (bij vrouw èn man) erg populair hier, net als zwarte enkellaarsjes (ja, dat ook bij de man). Ook zijn de mensen hier heel erg sportief, althans, dat denk ik. ’s Zomers zie je erg veel mensen hardlopen en hoor ik van veel collega-studenten dat ze regelmatig naar de sportschool gaan. Op straat zie ik dan ook nauwelijks mensen met (opvallend veel) overgewicht.

Daarnaast spreken zowel jonge als oude Zweden heel erg goed Engels. Dit was erg fijn, ik kon me overal prima verstaanbaar maken. Ook waren eigenlijk alle Zweedse mensen erg vriendelijk en beleefd. Tegen mij was voordat ik ging gezegd dat Zweden behoorlijk gesloten mensen waren. In eerste instantie was ik het hier niet mee eens, ze waren immers allemaal erg vriendelijk! Toch miste ik wel de Brabantse gezelligheid die ik gewend was uit het zuiden van Nederland.

Equality

Hier in Zweden zijn ze heel bezig met gender equality, oftewel gelijkheid voor beide geslachten. Al in mijn eerste week op de universiteit kreeg ik een pdf toegestuurd met daarin informatie over dit onderwerp (foto hierboven). Hoewel ik zelf altijd het idee had dat dit in Nederland vrij goed geregeld is, kom ik daar nu toch op terug. Hier in Zweden is er dan ook nauwelijks onderscheid tussen mannen en vrouwen op het gebied van banen. In Nederland zie je bijvoorbeeld overdag bijna alleen oudere vrouwen achter de kassa zitten, maar hier zijn er net zo veel, als niet meer, mannen die dat werk doen. Ditzelfde geldt ook voor schoonmaakbedrijven. In Stockholm wordt er veel gebouwd en ook op bouwplaatsen zie je veel vrouwen rondlopen. Net als bij hoveniersbedrijven, op het vliegveld en bij de vuilnisophaaldienst; banen waar je in Nederland vrijwel alleen mannen ziet.

Maar niet alleen op het werk of op de universiteit wordt er veel aandacht besteed aan de gelijkheid. Ook de zorg voor de kinderen wordt eerlijk verdeeld. Waar het in zuidelijkere landen gebruikelijker is dat de vrouw voor de kinderen zorgt, is dat hier dus ook niet het geval. In Zweden hebben vrouwen èn mannen recht op een jaar zwangerschapsverlof! En wanneer je jonge kinderen hebt mogen beide ouders maximaal 80% van hun uren werken. Ik vind dit allemaal een erg goede zaak! Niet alleen krijgen de vaders zo meer tijd om met hun jonge kinderen door te brengen. Ook voorkom je op deze manier discriminatie voor (jonge) vrouwen die een nieuwe baan zoeken. Door deze regelingen zie je doordeweeks veel jonge ouders met kinderwagens lopen.

IMG-20151009-WA0011-1024x951

Zelfgebakken Fika

Eten en drinken

Zweden houden van koffie! En ze drinken het heel erg veel! Het liefst met melk. Aangezien ik zelf geen koffie drink, kan ik niet veel zeggen over de kwaliteit ervan. Maar volgens mijn studiegenoten uit Zuid Europa is de koffie hier niet lekker.

Een andere Zweedse gewoonte waar ik zelf heel vrolijk van word is Fika. Fika is een pauze waarbij je koffie, thee of jus drinkt met een zoet baksel. Vooral het baksel staat centraal bij de fika. Een typische Zweeds fikabröd is de kannelbollar (kaneelbroodje). Maar je kunt het ook eten met taart, koekjes of zelfs snoepjes. Voor de Zweden is fika het moment waar ze kunnen bijkletsen met collega’s en vrienden. Je kunt ‘fika’ in de ochtend, maar ook in de middag.

Voor de lunch eten Zweden een warm gerecht. Als Nederlander zou ik zeggen dat het eigenlijk een even groot gerecht is als ons diner. Ze eten dan ook geen brood, dat doen ze alleen ’s ochtends. Naar de universiteit neemt iedereen zijn eigen lunch mee, die je kunt opwarmen in de daar aanwezige magnetrons. Ook kun je relatief goedkoop lunchen in de stad. Voor ongeveer 120 sek (±€ 12) kun je een zeer goed en uitgebreid lunchgerecht krijgen. ’s Avonds eten Zweden opnieuw warm.

low20151012_183200

De supermarkten in Zweden zijn vergelijkbaar met die van Nederland. Er zijn een aantal dingen die opvallen in de supermarkt: Zo is hier enorm veel keuze uit knackebröd, vis, maar ook tubes met verschillend broodbeleg. Ook zijn de prijzen 10 – 40% hoger dan in Nederland.

Alcohol

In Nederland is het gebruikelijk dat wanneer je naar een kroeg gaat, je een rondje haalt voor je vrienden. Slechts één bier of wijn bestellen, alleen voor jezelf, is not done. Hier in Zweden gaat dat anders en wellicht heeft dit te maken met de hoge alcohol prijzen. De Zweden gaan hier met een groepje vrienden in de rij staan en bestellen dan een voor een een drankje.

Wanneer je naar een huisfeestje gaat neem je dan ook zelf je drank mee. En als je drank wil halen doe je dat bij Systembolaget (betekenis: het systeembedrijf), winkels van de overheid met beperkte openingstijden. Het bedrijf is in 1955 opgezet, met als doel om het overmatig drankgebruik van de Zweden terug te dringen.  In de supermarkten kun je alleen alcohol kopen met een percentage tot 3,5%.

lowsystembolaget

Het huis

De keuken in Zweden ziet er vrijwel hetzelfde uit als in Nederland. Er zijn alleen twee grote verschillen! Ten eerste heeft een Zweedse keuken een druiprekje boven de gootsteen (zie foto). Ten tweede wordt er in Zweden veel aandacht besteed aan recyclen. In Zweedse keukens staan dan ook verschillende bakken voor de verschillende soorten afval. En in de straten of in de kelders van gebouwen staan grotere recycle bakken. Maar ook op stations, op scholen en in winkelgebieden zijn gescheiden vuilnisbakken.

Zoals ik al eerder heb verteld (Wonen op een Zweedse campus) is het erg moeilijk om een huurwoning te vinden in Stockholm. Er is een gebrek aan en de prijzen zijn ook heel hoog. Daardoor leven veel (jonge) Stockholmers in kleine appartementen of studio’s. Doordat Stockholm ook zo groot is hebben veel mensen een appartement op minstens een uur reizen van het centrum van Stockholm. Onderin de gebouwen is vrijwel altijd een gedeelde wasruimte te vinden, waar je een wasmachine kan boeken en daar je was kan doen. Een veel gehoord excuus is dan ook “Ik kan dan niet, ik moet mijn was doen.”

Wanneer je bij iemand thuis uitgenodigd wordt, vergeet dan niet bij binnenkomst je schoenen uit te trekken. Schoenen aanhouden wordt zeer onbeleefd gevonden.

In de openbare ruimte

Op verschillende internetfora kun je lezen dat Zweden graag in de rij staan. Toen ik het las, vond ik dat maar een vreemd iets. Maar het klopt wel! Alleen is het volgens mij niet dat ze graag in de rij staan, maar dat ze het prettig vinden om gestructureerd en ordelijk te wachten. Voor vrijwel elke voorziening staat een rij of een nummertjesautomaat. De mensen wachten netjes achter elkaar, duwen niet en dringen ook zeker niet voor. De rijen voor voorzieningen zijn hier langer dan in Nederland en de mensen zijn ook geduldiger. Waar ik op een gegeven moment onrustig word omdat het toch wel heel erg lang duurt, blijven de Zweden rustig wachten. Ik ben niet de enige, ik merk namelijk dat mensen uit Nederland die bij mij op bezoek komen hier ook last van hebben. 😉

Zweedse mensen zijn in de openbare ruimte heel erg op zichzelf. Men praat niet met vreemden en gaat in het openbaar vervoer bij voorkeur niet naast ze zitten. Ook lezen ze in het openbaar vervoer een boek of kijken op hun telefoon; alles om maar niet in contact te hoeven komen met hun mede-reisgenoten. Oké, dit alles klinkt misschien een beetje overdreven. Maar reis zelf maar eens een keer met de Stockholmse Tunnelbana en oordeel zelf!

Het weer en de natuur

Het weer in Stockholm is eigenlijk beter dan ik had verwacht. Het is hier vaak iets kouder dan in Nederland, maar het waait hier minder en ik heb het idee dat het ook minder regent. Wat wel een groot verschil is is het daglicht. In de zomer wordt het in Zweden nauwelijks donker. Midden in de nacht is het in het noorden altijd licht, alsof de zon zo op gaat komen. Maar in de winter is het juist veel donkerder. Nu in november, word je om 12 uur ’s middags al verblind door de zon omdat die zo laag staat. En is het al om half vier ’s middags pikdonker!

Zoals je in mijn vorige posts (deze en deze) hebt kunnen zien is de natuur in Zweden echt prachtig!! Er is hier nog heel veel ongerepte natuur. Als je Stockholm verlaat, lijkt het wel alsof de rest van Zweden bestaat uit heel veel bos, wat meertjes en enkele dorpjes. In Zweden bestaat ook het allemansrätten (allemansrecht), dat betekend dat je privé-terrein mag bezoeken om te genieten van de natuur. Je mag er wandelen, fietsen, bessen plukken en zelfs 1 nacht kamperen, zolang de eigenaars geen last van je hebben.

Studeren in Zweden

Het studeren in Zweden bevalt mij heel erg goed! Ik heb het idee dat de werkdruk hier lager ligt. Op de KTH kun je alleen beoordeeld worden met een ‘gehaald’ of ‘niet gehaald’, daardoor is er geen druk om een hoog cijfer te halen. In het begin van het jaar werd er ook tegen ons gezegd: “Wij werken hier niet met cijfers, maar wij zijn hier voor jullie, dus haal eruit wat erin zit.” Oftewel, je kunt je vakken makkelijk halen, maar je moet zelf je verantwoordelijkheid en je best te doen om er iets van te kunnen leren.

Tijdens de presentaties van de studioprojecten viel mij op ze hier meer op de uitstraling en vorm van het gebouw letten dan in Eindhoven. Woorden als “sculpturaal” en “poëtisch” zijn dan ook zeer populair. Ook wordt er minder aandacht besteed aan de technische uitvoering en de details van de projecten; iets wat ik zelf belangrijk vind en dus ook wel mis. Een ander opvallend iets: bij de presentaties werd er gezegd dat de projecten niet te gedetailleerd moest zijn, maar dat er ruimte moest overblijven voor de verbeelding. Iets wat in Eindhoven niet oké is, er moet namelijk altijd verteld worden hoe iets werkt en waarom. Wat ik wel erg positief vond was dat de docenten tijdens de beoordelingen heel erg objectief waren/probeerden te zijn. Vooral bij architectuur is dit soms lastig, want sommige mensen vinden iets mooi, anderen niet. Ook waren ze positiever. In Nederland heb je de kans dat je project met de grond gelijk wordt gemaakt bij een presentatie als de docenten het niet goed vinden. Hier doen ze dat niet en op zich is dat wel prettig. Alleen doordat ze bij iedereen overwegend positief zijn, weet je dan ook weer niet waar je aan toe bent.

Leuk is het dat als je hier als Nederlandse tegen een architectuur student of docent zegt dat je uit Nederland komt, dan zijn ze vaak erg enthousiast zijn. Nederland heeft dus een goede naam hier qua design en architectuur.

Een ander opvallend verschil met Nederland is dat het hier in de bouw en architectenbranche heel er goed gaat! Vorig jaar was de werkloosheid onder architecten slechts 1%!

20151102_130544-576x1024

Mijn schaduw om half 1 ’s middags begin november!

Dat was mijn lijst. Ik hoop dat je het interessant vond om te lezen! Als je nog vragen, opmerkingen of suggesties hebt kun je die hieronder toevoegen!